Als u gaat slapen, doorloopt u altijd diverse slaapfases. Zo doorloopt u altijd eerst de overgang tussen de waak- en slaaptoestand, om vervolgens de diepere slaap, zeer diepe slaap en REM-slaap te ervaren.
Hoewel iedereen op een andere manier in slaap lijkt te vallen, doorlopen we allemaal de de verschillende slaapfases en altijd in dezelfde volgorde. Bent u benieuwd wat de verschillende slaapfases inhouden? Lees dan meer over de verschillende slaapfases in dit artikel.
De eerste slaapfase die u doorloopt als u gaat slapen, is de overgang tussen de waak- en slaaptoestand. Op dit moment bent u nog wakker, maar heeft u wel moeite om wakker te blijven en valt u langzaam in slaap. Bent u eenmaal succesvol overgegaan van de waaktoestand naar de slaaptoestand na ongeveer 3 tot 5 minuten, dan gaat u naar de tweede slaapfase.
De diepe slaap is de tweede slaapfase, die ongeveer 30 tot 40 minuten duurt. In de tweede slaapfase slaapt u het meest, namelijk tot 50 procent van de totale slaapduur. Na ongeveer 30 tot 40 minuten diepe slaap, gaat u naar de derde slaapfase.
Slaapfases drie en vier worden vaak als één geheel gezien, omdat uw slaap tijdens deze slaapfases ongeveer hetzelfde is. Zo bent u tijdens de vierde fase van de slaapcyclus erg ontspannen, moeilijk wakker te krijgen en ademt u diep. De derde en vierde fase van de slaapcyclus zijn de belangrijkste fasen voor een goede slaap.
De REM-slaap wordt ook wel de droomslaap genoemd en is de laatste fase van de slaapcyclus. Tijdens deze fase zijn uw hersenen volop actief, waardoor u allerlei vreemde dromen kan krijgen. Omdat uw hersenen zo actief zijn tijdens de REM-slaap, is deze slaapfase minder goed voor uw algemene nachtrust. U krijgt de meeste energie dan ook uit de derde en de vierde fase, maar de REM-slaap is eigenlijk minder bevorderend voor de energie die u in de nacht opdoet.
Een gezonde volwassene heeft per nacht ongeveer 1 tot 2 uur diepe slaap nodig en 1,5 tot 2 uur REM-slaap. Bij een nachtrust van 7 tot 8 uur komt dat neer op een diepe slaap percentage van ongeveer 15 tot 20 procent en een aandeel REM-slaap van 20 tot 25 procent. De rest van de nacht bestaat uit lichte slaap, ook wel kernslaap genoemd, die zo’n 50 procent van uw nachtrust vult.
Hoe lang u diep slaapt verschilt per persoon en per nacht. Leeftijd speelt een grote rol: jonge volwassenen hebben gemiddeld meer diepe slaap dan vijftigplussers. Ook stress, alcohol, lichaamsbeweging en de kwaliteit van uw bed beïnvloeden het aantal uren diepe slaap per nacht. Een te hard of te zacht matras dat niet bij uw lichaam past houdt uw spieren onbewust gespannen en kort uw diepe slaap in.
De diepe slaap concentreert zich vooral in de eerste helft van de nacht. Dat is de fase waarin uw lichaam herstelt: spieren ontspannen, weefsels herstellen en uw immuunsysteem doet zijn werk. In de tweede helft van de nacht neemt de REM-slaap juist toe, met steeds langere periodes van droomslaap. Daarom is het zo belangrijk dat u in één keer kunt doorslapen.
Het verschil tussen REM en diepe slaap zit vooral in wat uw hersenen en lichaam op dat moment doen. Tijdens de diepe slaap zijn uw hersengolven traag, ademt u diep en is uw lichaam volledig ontspannen. In de REM-slaap (Rapid Eye Movement) zijn uw hersenen juist heel actief en bewegen uw ogen snel onder uw oogleden, terwijl uw spieren tijdelijk verlamd zijn.
Het verschil tussen diepe en lichte slaap is dat de lichte slaap een tussenfase is waaruit u makkelijker wakker kunt worden. Lichte slaap, of kernslaap, vormt de overgang tussen waken, diep slapen en dromen. De verhouding tussen diepe en lichte slaap is bij een gezonde volwassene ongeveer 1 deel diepe slaap op 2,5 deel lichte slaap. REM-slaap zit daar qua hoeveelheid tussenin.
Dromen vinden vrijwel uitsluitend plaats in de REM-slaap. In welke slaapfase u droomt, is dus vooral een vraag naar de REM-fase. Tijdens de diepe slaap kunt u ook beelden ervaren, maar die zijn vaak vager en korter. Gemiddeld droomt u 4 tot 6 keer per nacht, één droomperiode per slaapcyclus. Een droom duurt meestal 5 tot 20 minuten, hoewel u zich vaak alleen de laatste herinnert.
Een complete slaapcyclus van een volwassene duurt gemiddeld 90 tot 110 minuten. Per nacht doorloopt u zo vier tot zes cycli, afhankelijk van hoe lang u slaapt. Dat is wat een normale slaapcyclus inhoudt. In een gezond slaappatroon ziet u dat de eerste cycli vooral diepe slaap bevatten en de latere cycli meer REM-slaap. Een grafiek van uw nachtrust laat dus geen rechte lijn zien, maar een golvend patroon dat door alle slaapfases heen beweegt.
Aan het eind van elke cyclus komt u kort in een lichtere slaap. Op die momenten kunt u even half-wakker worden zonder dat u het zich de volgende dag herinnert. Wordt u wel echt wakker, bijvoorbeeld doordat uw boxspring of bed u niet goed ondersteunt, dan onderbreekt dat de volgende cyclus en mist u een deel van uw diepe slaap of REM-slaap. Vandaar dat veel mensen na een onrustige nacht uitgeput wakker worden, ondanks voldoende uren slaap.
Dieper slapen begint bij rust, regelmaat en een goed bed. Uw lichaam komt makkelijker in de diepe slaap als u elke avond ongeveer op hetzelfde tijdstip naar bed gaat, schermen vermijdt in het laatste uur en uw slaapkamer koel en donker houdt. Ook uw slaaphouding speelt mee: een matras dat uw wervelkolom niet goed ondersteunt, houdt uw lichaam onbewust in de spanning en remt zo de overgang naar de diepe slaap af.
Slaapt u steeds te licht, of slaapt u juist te diep en wordt u uitgeput wakker? Dan is dat vaak een signaal dat uw slaapcyclus verstoord is. Een passend matras, een goed hoofdkussen en een rustige slaapomgeving maken vaak meer verschil dan u denkt. Bij Sonnemans Slaapspecialist in Someren helpen onze adviseurs u graag om te bepalen welke combinatie bij uw lichaam en slaaphouding past, zodat u alle slaapfases optimaal benut.
Als u gaat slapen, doorloopt u altijd enkele vaste slaapfases. Zo start u met de overgang tussen de waak- en slaaptoestand, om vervolgens in de diepe slaap terecht te komen en van de diepe naar de zeer diepe slaap te gaan. De diepe en zeer diepe slaap zijn het meest bepalend voor de kwaliteit van uw nachtrust, want de REM-slaap die na de zeer diepe slaap volgt is minder rustgevend. Heeft u last van vermoeidheid na het slapen, dan komt dit voornamelijk omdat uw zeer diepe slaap korter is dan uw REM-slaap.
Komt u er met algemene tips niet uit? Plan dan een vrijblijvend persoonlijk slaapadvies in onze showroom in Someren. We nemen rustig de tijd om uw slaappatroon, klachten en wensen door te nemen, zodat u thuis weer écht uitgerust wakker wordt.
Een gezonde volwassene heeft gemiddeld 1 tot 2 uur diepe slaap per nacht, ongeveer 15 tot 20 procent van de totale slaapduur. Hoe lang u diep slaapt verschilt per persoon en per nacht. Diepe slaap concentreert zich vooral in de eerste helft van de nacht en is essentieel voor lichamelijk herstel, immuunsysteem en aanmaak van groeihormonen.
De REM-slaap duurt per nacht gemiddeld 1,5 tot 2 uur, zo’n 20 tot 25 procent van uw nachtrust. REM staat voor Rapid Eye Movement en deze fase keert iedere slaapcyclus terug. De periodes worden steeds langer naarmate de nacht vordert, waardoor de meeste REM-slaap in de tweede helft van de nacht plaatsvindt en u vaak vlak voor het ontwaken droomt.
Kernslaap is een andere benaming voor de lichte slaap die het grootste deel van uw nachtrust vormt, ongeveer 50 procent. In deze fase ontspannen uw spieren en daalt uw hartslag, maar u kunt nog vrij makkelijk wakker worden. Binnen elke slaapcyclus vormt kernslaap de overgang tussen de diepe slaap en de REM-slaap.
U droomt vooral tijdens de REM-slaap, ook wel droomslaap genoemd. Uw hersenen zijn dan actief en uw ogen bewegen snel onder uw oogleden, terwijl uw lichaam ontspannen blijft. Per nacht droomt u gemiddeld 4 tot 6 keer, één droomperiode per slaapcyclus. De dromen die u zich ’s ochtends herinnert, vinden bijna altijd in deze fase plaats.
Diepe slaap en REM-slaap zijn allebei onmisbaar, maar ze hebben een andere functie. Diepe slaap zorgt voor lichamelijk herstel van spieren, weefsels en immuunsysteem. REM-slaap is belangrijk voor uw geheugen, leren en emotionele verwerking. Een gezonde nachtrust bevat altijd beide. Komt één van de twee structureel tekort, dan voelt u dat overdag in uw energie of concentratie.
Te veel diepe slaap komt zelden voor bij gezonde volwassenen. Vaak voelt iemand dat als “ik slaap te diep”, terwijl er feitelijk sprake is van een verstoorde slaapcyclus of een onrustige nacht. Wordt u uitgeput wakker ondanks lang slapen, dan ligt de oorzaak meestal in onvoldoende afwisseling tussen de slaapfases, niet in te veel diepe slaap.
Wakker worden in de REM-slaap voelt vaak verwarrend. U herinnert zich dan levendige dromen en kunt zich heel even niet bewegen, doordat uw spieren in deze fase tijdelijk uitgeschakeld zijn. Op zichzelf is dat onschadelijk, maar gebeurt het regelmatig, dan onderbreekt het uw slaapcyclus en mist u de afsluiting van die fase. Een passend bed helpt onderbrekingen te voorkomen.
Een normale slaapcyclus van een volwassene duurt ongeveer 90 tot 110 minuten. U doorloopt eerst de lichte slaap, daarna de diepe slaap en eindigt met een periode REM-slaap. Per nacht herhaalt deze cyclus zich vier tot zes keer. In een grafiek van uw slaappatroon ziet u een golvende lijn die door alle slaapfases heen beweegt, met meer diepe slaap aan het begin van de nacht.
